Το παρασκήνιο της τουρκικής αντίδρασης

Η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ορίσει ειδικό εκπρόσωπο για το Κυπριακό ζήτημα, στο πρόσωπο του κ. Φίτο, προκάλεσε την άμεση και έντονη αντίδραση της Άγκυρας. Ενέργειες τέτοιου βεληνεκούς, τις οποίες η Τουρκία αντιμετωπίζει παραδοσιακά με σκεπτικισμό και ενίοτε με απόρριψη, υπογραμμίζουν την περιπλοκότητα της διπλωματικής σκακιέρας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η θέση της τουρκικής διπλωματίας

Ο εκπρόσωπος του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, κ. Οντζού Κετσελί, έσπευσε να δηλώσει την απόρριψη του διορισμού, αμφισβητώντας ευθέως την εμπλοκή της Ε.Ε. στο Κυπριακό. Αυτή η στάση δεν είναι νέα. Αντιθέτως, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο τουρκικής εξωτερικής πολιτικής που επιδιώκει να περιορίσει τους διεθνείς δρώντες που εμπλέκονται στη διευθέτηση του Κυπριακού, θεωρώντας συχνά την εμπλοκή τους ως παρέμβαση.

Η επανεμφάνιση της θεωρίας των «δύο κρατών»

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κ. Κετσελί επανέφερε με εμφατικό τρόπο την πάγια τουρκική θέση περί λύσης των «δύο κρατών» στην Κύπρο. Η εν λόγω πρόταση, η οποία απορρίπτεται συστηματικά από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη διεθνή κοινότητα, σηματοδοτεί την εμμονή της Άγκυρας σε μια μη συμβατή με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ διευθέτηση. Η επανεμφάνισή της στον δημόσιο διάλογο, τη στιγμή του διορισμού ευρωπαίου εκπροσώπου, δεν είναι τυχαία. Υποδηλώνει μια προσπάθεια να δοκιμαστούν τα όρια της ευρωπαϊκής διπλωματίας και να αμφισβητηθεί η νομιμοποίηση της παρουσίας της στην επίλυση του προβλήματος.

Ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις

• Απομόνωση της τουρκικής θέσης: Η επίμονη άρνηση της Τουρκίας να αποδεχθεί την ευρωπαϊκή δέσμευση εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των προσπαθειών επίλυσης και ενδεχομένως να οδηγήσει σε περαιτέρω απομόνωση της τουρκικής στάσης έναντι της διεθνούς κοινότητας.
• Ο ρόλος της Ε.Ε. στην περιοχή: Η αντίδραση της Άγκυρας αποτελεί ταυτόχρονα και μια δοκιμασία για τον ρόλο της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως παράγοντα σταθερότητας και επίλυσης κρίσεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Η περαιτέρω εξέλιξη των διπλωματικών αυτών κινήσεων αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό το πλαίσιο των μελλοντικών διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.