Άρνηση είναι ο μηχανισμός άμυνας που αποσκοπεί στην ελαχιστοποίηση της επίδρασης δυσάρεστων εμπειριών και συναισθημάτων στον ψυχισμό του ατόμου μέσω αυτού που λέει η ίδια η λέξη : της άρνησης ότι αυτά συμβαίνουν. Η άρνηση έχει διττή εφαρμογή, δηλαδή ενεργοποιείται τόσο για εσωτερικά ερεθίσματα π.χ. το αίσθημα φόβου/άγχους, οι ψυχολογικές δυσκολίες όσο και για εξωτερικά όπως την άρνηση πραγματικότητας κάποιων γεγονότων.
Τις περισσότερες φορές η άρνηση είναι ασυνείδητο φαινόμενο. Μέσω της άρνησης προστατεύουμε τον εαυτό μας από την επώδυνη επίγνωση που φανταζόμαστε ότι δεν μπορούμε να αντέξουμε. Επιλέγουμε ουσιαστικά μια θεώρηση της πραγματικότητας που μας βολεύει συναισθηματικά.
Στην άρνηση, ένα άτομο μπορεί να καταφύγει σε διάφορους νοητικούς μηχανισμούς, ώστε να “κατασκευάσει” την πραγματικότητα που τον βολεύει. Για παράδειγμα
- Υποβάθμιση : Το άτομο μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να μην τρέχει τίποτα. Θα προσπαθήσουν να μεταφράσουν τα γεγονότα με τρόπο τέτοιο ώστε να φαίνεται ότι όλα είναι φυσιολογικά. Θα χρησιμοποιούν φράσεις όπως “δεν είναι τόσο κακό” ή “οι άνθρωποι κάνουν πολύ περισσότερα από εμένα”.
- Στρουθοκαμηλισμός : έννοια που υποδηλώνει ότι κρυβόμαστε, χώνουμε το κεφάλι μας στο χώμα όπως ο στρουθοκάμηλος, για να μη δούμε το προφανές. Όταν κάτι θα συμβεί, προκαλείται ένα απορημένο “σοκ”, μετά όμως θα συνεχίσουμε να είμαστε στον κόσμο μας.