Η πρόσφατη συζήτηση περί αναθεώρησης του Συντάγματος αναδεικνύει για μια ακόμη φορά τις ενδογενείς αντιφάσεις του πολιτικού μας συστήματος. Η τοποθέτηση του κυβερνητικού εκπροσώπου, Κύριου Γεραπετρίτη, περί «συνταγματικού μηδενισμού» εκ μέρους της αντιπολίτευσης, δεν είναι απλώς μια ρητορική διαπίστωση, αλλά μια δυσοίωνη παρατήρηση για την ποιότητα του δημοκρατικού μας διαλόγου.

Οι πολιτικές θέσεις των κομμάτων

Η κριτική του Κύριου Γεραπετρίτη εστιάζει στην απρόθυμη στάση ορισμένων κομμάτων του κοινοβουλίου έναντι κρίσιμων ζητημάτων:

• Ελληνική Λύση και ΝΙΚΗ: Καταγράφεται η άρνησή τους να υπερψηφίσουν διατάξεις «για την προστασία της γλώσσας και της σημαίας». Μια τέτοια στάση, εάν επιβεβαιωθεί ιστορικά, εγείρει ερωτήματα για την ουσία της πατριωτικής ρητορικής τους. Η θεσμική κατοχύρωση των εθνικών συμβόλων θεωρητικά θα έπρεπε να αποτελεί σημείο σύγκλισης και όχι διαφωνίας για τα κόμματα που επικαλούνται τον πατριωτισμό.
• ΣΥΡΙΖΑ, Πλεύση Ελευθερίας και ΚΚΕ: Η μη στήριξη προτάσεων για «προσιτή στέγη» από κόμματα του ευρύτερου αριστερού φάσματος, τα οποία διαχρονικά εδράζουν το πολιτικό τους αφήγημα στην προστασία των αδύναμων, χρήζει ιδιαίτερης ανάλυσης. Η πρόσβαση σε αξιοπρεπή κατοικία αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και η αδυναμία συναίνεσης σε αυτό το πεδίο υποδεικνύει είτε σημαντικές ιδεολογικές αποκλίσεις είτε τακτικισμούς που υπονομεύουν την επίλυση ουσιωδών προβλημάτων.
• ΠΑΣΟΚ: Η αναφορά στο «άνοιγμα του 16» παραπέμπει σε συγκεκριμένη διάταξη ή σημείο της αναθεώρησης, το οποίο το ΠΑΣΟΚ φέρεται να μην στηρίζει. Η αναλυτική εξέταση των λόγων αυτής της στάσης είναι κρίσιμη για την κατανόηση της συνολικότερης στρατηγικής του κόμματος στον χώρο του Κέντρου.

Οι συνδηλώσεις του «συνταγματικού μηδενισμού»

Ο όρος «συνταγματικός μηδενισμός», όπως χρησιμοποιήθηκε, υποδηλώνει μια στάση άρνησης όχι επί επί μέρους διατάξεων, αλλά επί της ίδιας της διαδικασίας αναβάθμισης του θεμελιώδους νόμου. Εάν η αντιπολίτευση, συλλογικά ή κατά μόνας, αρνείται να συμβάλει εποικοδομητικά στην αναθεωρητική διαδικασία, θέτει εν αμφιβόλω την ίδια την ικανότητά της να διαδραματίσει ρόλο υπεύθυνης εναλλακτικής ή συνδιαμορφωτή του μέλλοντος της χώρας.

Η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης, αλλά ως ευκαιρία θεσμικής αναβάθμισης και προσαρμογής του κράτους στις σύγχρονες ανάγκες. Η παρεμπόδιση της συλλογικής προσπάθειας για βελτίωση του συνταγματικού πλαισίου ενδέχεται να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς και την πολιτική τάξη.

Προκλήσεις και προοπτικές

Η ιστορία, όπως ορθώς επισημαίνει ο Κύριος Γεραπετρίτης, θα καταγράψει τις στάσεις αυτές. Το διακύβευμα δεν είναι η πρόσκαιρη μικροπολιτική νίκη, αλλά η διαχρονική ισχύς και επικαιρότητα του Συντάγματος. Η επίτευξη συναίνεσης σε ζητήματα που υπερβαίνουν την πρόσκαιρη πολιτική ατζέντα αποτελεί δείκτη πολιτικής ωριμότητας και θεσμικής σοβαρότητας.

Η πολιτική αντιπαράθεση είναι θεμιτή, αλλά οφείλει να κινείται εντός των ορίων της δημιουργικής κριτικής και της αναζήτησης λύσεων, όχι του μηδενισμού. Η δημοκρατική λειτουργία προϋποθέτει την ικανότητα συνεννόησης, ακόμη και εν μέσω διαφωνιών, για το κοινό καλό.