Εισαγωγή στη χημεία των υδάτων

Η βασική απορία ως προς τη σύσταση των υδάτων, ιδίως η αντιπαραβολή μεταξύ του γλυκού νερού της βροχής και των ποταμών με την αλμύρα των ωκεανών, έχει απασχολήσει επί μακρόν την επιστημονική κοινότητα και τον απλό πολίτη. Η απάντηση δεν έγκειται αποκλειστικά στη χημική σύνθεση του νερού, αλλά σε μια περιπλεγμένη γεωχημική διαδικασία, η οποία εξελίσσεται αδιάκοπα επί περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια.

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι η προέλευση του αλατιού των ωκεανών ανάγεται στη στεριά, σηματοδοτώντας έναν συνεχή κύκλο μεταφοράς και συσσώρευσης.

Ο ρόλος της βροχής και η διάβρωση των πετρωμάτων

Η βροχόπτωση, αν και φαινομενικά άδολη, περιέχει μικρές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO2) που δεσμεύονται από την ατμόσφαιρα. Αυτή η πρόσμιξη προσδίδει στη βροχή μια ελαφρώς όξινη ιδιότητα. Κατά την επαφή της με τη χερσαία μάζα –βουνά, πετρώματα και έδαφος– η όξινη βροχή ξεκινά μια αργή αλλά σταθερή διαδικασία διάβρωσης.

Μέσω αυτής της γεωχημικής διεργασίας, απελευθερώνονται σταδιακά μέταλλα και ιόντα από τη σύσταση των πετρωμάτων, με τα κυριότερα να είναι το νάτριο (Na+) και το χλώριο (Cl-). Αυτά τα διαλυμένα στοιχεία μεταφέρονται κατόπιν, μέσω του δικτύου των ποταμών, προς τις θάλασσες και τους ωκεανούς.

Γιατί τα ποτάμια παραμένουν γλυκά

Η απορία ως προς το γιατί τα ποτάμια διατηρούν τη γλυκιά τους γεύση, παρά τη μεταφορά αλάτων, είναι θεμιτή και έχει λογική εξήγηση. Ενώ τα ποτάμια μεταφέρουν διαλυμένα άλατα από τη διάβρωση των πετρωμάτων,

• η συγκέντρωση των αλάτων σε αυτά παραμένει σχετικά χαμηλή.
• Επιπλέον, ο όγκος του νερού στα ποτάμια ανανεώνεται συνεχώς, καθώς προέρχεται από βροχοπτώσεις και τήξη των πάγων, γεγονός που αποτρέπει τη συσσώρευση αλατιού σε επίπεδα που θα γίνονταν αντιληπτά στη γεύση.
• Αντιθέτως, στους ωκεανούς, το νερό εξατμίζεται συνεχώς, αλλά τα άλατα παραμένουν πίσω, αυξάνοντας τη συγκέντρωσή τους σε βάθος δισεκατομμυρίων ετών.