Η πρόσφατη εκδήλωση «Rebrain Greece» στο Λονδίνο κατέδειξε το διαχρονικό ενδιαφέρον της ελληνικής διασποράς για επαναπατρισμό. Η πρωτοβουλία συγκέντρωσε περισσότερους από 3.000 συμμετέχοντες, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με εκπροσώπους 35 ελληνικών επιχειρηματικών ομίλων που αναζητούν στελέχη. Το γεγονός αυτό, πέρα από τη δεδομένη επιτυχία του, θέτει επιτακτικά ζητήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των προσπαθειών ανάκαμψης και την αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας.
Η συμμετοχή, αν και εντυπωσιακή σε αριθμούς, αντανακλά την πολυπλοκότητα των παραγόντων που επηρεάζουν την απόφαση για επιστροφή. Οι Έλληνες επιστήμονες και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό, διαθέτουν συχνά πολύτιμη εμπειρία και εξειδικευμένες γνώσεις, απαραίτητες για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Ωστόσο, η επιστροφή τους δεν είναι απλή υπόθεση. Προϋποθέτει τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος που να προσφέρει όχι μόνο ικανοποιητικές οικονομικές απολαβές, αλλά και σταθερότητα, αξιοκρατία και ευκαιρίες εξέλιξης.
Η Δυναμική της Συμμετοχής
Η παρουσία 3.107 ενδιαφερομένων στο Λονδίνο, η καρδιά του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού και επιχειρηματικού κέντρου, δεν είναι τυχαία. Υποδηλώνει μια κρίσιμη μάζα ταλαντούχων Ελλήνων που, παρά τις παλαιότερες οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις που τους οδήγησαν στην έξοδο, διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με την πατρίδα και αναζητούν προοπτικές επιστροφής. Οι 35 επιχειρηματικοί όμιλοι που συμμετείχαν, αποτελούν δείγμα της ανάγκης της ελληνικής αγοράς εργασίας για εξειδικευμένο προσωπικό σε νευραλγικούς τομείς. Η επιτυχία τέτοιων πρωτοβουλιών κρίνεται από την υλοποίηση των επαφών σε πραγματικές θέσεις εργασίας.
Δομικές Προκλήσεις για τον Επαναπατρισμό
Ο επαναπατρισμός του ελληνικού επιστημονικού δυναμικού συνιστά μια σύνθετη εξίσωση με πολλαπλές μεταβλητές. Πέραν των οικονομικών κινήτρων, οι σημαντικότερες προκλήσεις περιλαμβάνουν:
- Το θεσμικό και φορολογικό πλαίσιο: Η απλοποίηση των διαδικασιών, οι σταθεροί φορολογικοί κανόνες και η εξασφάλιση νομικής ασφάλειας αποτελούν θεμελιώδη αιτήματα.
- Το εργασιακό περιβάλλον: Η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που ενθαρρύνει την καινοτομία, την αριστεία και την επαγγελματική εξέλιξη, μακριά από παθογένειες του παρελθόντος.
- Η κοινωνική υποδομή: Η ποιότητα ζωής, η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης, καθώς και η γενικότερη αίσθηση ασφάλειας και δικαιοσύνης.
Η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τον ρόλο του διαμορφωτή ενός τέτοιου πλαισίου. Το «Rebrain Greece» αποτελεί μια σημαντική αφετηρία, όχι όμως πανάκεια. Η ουσιαστική αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου απαιτεί συνεκτικότητα στις πολιτικές, μακρόπνοο σχεδιασμό και την ενεργή συμβολή όλων των φορέων της κοινωνίας και της οικονομίας. Μόνο τότε, η προσδοκία της επιστροφής θα μετατραπεί σε βιώσιμη πραγματικότητα, ενισχύοντας την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας.