Ο Στρατής Μυριβήλης είναι ευρέως γνωστός για τα δυστοπικά του αντιπολεμικά αριστουργήματα. Ωστόσο, το έργο «Οι Κάλπηδες» διαφοροποιείται αισθητά από αυτή την κυρίαρχη εικόνα του σημαντικού νεοέλληνα πεζογράφου. Πρόκειται για ένα παραμύθι πλημμυρισμένο φως, ένα κωμικό διήγημα που σατιρίζει με δεξιοτεχνία στοιχεία της ελληνικής κουλτούρας και συμπεριφοράς.

Η γοητεία των ανθρώπινων αδυναμιών

Η ιδιαιτερότητα των «Κάλπηδων» έγκειται στο ότι προσεγγίζει συμπεριφορές που, αν και αρνητικές, παρουσιάζονται ως χαριτωμένες πτυχές της ελληνικής ιδιοσυγκρασίας. Το ψέμα, η επιπολαιότητα, η πονηριά, η καπατσοσύνη, η κομπορρημοσύνη και η ροπή προς τον εύκολο πλουτισμό αποτελούν τους θεματικούς πυρήνες του έργου. Ο Μυριβήλης, μέσα από την κωμική του γραφή, καταφέρνει να αναδείξει έναν καθρέφτη στον οποίο ο αναγνώστης αναγνωρίζει στοιχεία του ίδιου του εαυτού του ή του άμεσου κοινωνικού περίγυρου.

Θεατρική μεταφορά και απήχηση

Για τρίτη συνεχή χρονιά, «Οι Κάλπηδες» ανεβαίνουν στην θεατρική σκηνή από την ομάδα «Πτωχαλαζόνες», σε σκηνοθεσία του Κώστα Παπακωνσταντίνου. Η παράσταση σημειώνει διαρκή επιτυχία, η οποία δεν είναι διόλου τυχαία. Η απήχηση προέρχεται από την αυθεντική σύνδεση με το κοινό, επιβεβαιώνοντας το ιδανικό για κάθε δημιουργό: την διάδοση «από στόμα σε στόμα».

Η σκηνοθετική προσέγγιση

Με αφορμή την εν λόγω παράσταση, ο σκηνοθέτης Κώστας Παπακωνσταντίνου προέβη σε δηλώσεις σχετικά με την επιλογή του έργου και τα στοιχεία που τον γοήτευσαν στο κωμικό σύμπαν των «Κάλπηδων». Ο ίδιος επισημαίνει ότι:

• Η απόκλιση από το αναμενόμενο (τα αντιπολεμικά έργα του Μυριβήλη) αποτέλεσε κίνητρο.
• Η ικανότητα του συγγραφέα να αναδεικνύει την ανθρώπινη φύση με χιούμορ και ενσυναίσθηση είναι αξιοθαύμαστη.
• Η παράσταση προσφέρει μια ευκαιρία αυτογνωσίας και προβληματισμού, μέσα από το γέλιο.

Η επιλογή του Παπακωνσταντίνου να μεταφέρει στη σκηνή αυτό το ξεχωριστό έργο του Μυριβήλη υπογραμμίζει την διαχρονική επικαιρότητα και την καλλιτεχνική του αξία. Η ικανότητα του Μυριβήλη να ψυχογραφεί την ελληνική ψυχή με τόση ακρίβεια, μέσα από μια φαινομενικά ελαφριά αφήγηση, καθιστά τους «Κάλπηδες» ένα έργο προκλητικό και ταυτόχρονα βαθιά διασκεδαστικό, ένα πραγματικό κοινωνικό σχόλιο.