Εισαγωγή
Κατά τα τελευταία έτη, και ιδίως μετά την περίοδο της πανδημίας του COVID-19, παρατηρείται μια αξιοσημείωτη αύξηση των αιτήσεων για κατ’ οίκον διδασκαλία (homeschooling) στην Ελλάδα. Πληροφορίες που έχουν περιέλθει στην Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ) υποδεικνύουν μια ασυνήθιστη έκρηξη στον αριθμό των μαθητών ιδιωτικών σχολείων που επιλέγουν αυτή τη μορφή εκπαίδευσης. Το φαινόμενο αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ορθή λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος και την εξασφάλιση της ισονομίας μεταξύ των μαθητών.
Η αύξηση του homeschooling: Αριθμοί και ερωτήματα
Οι ετήσιες αιτήσεις για κατ’ οίκον διδασκαλία έχουν πλέον φτάσει σε επίπεδα που απαιτούν διεξοδική ανάλυση. Ενώ προηγουμένως επρόκειτο για μεμονωμένες περιπτώσεις, κυρίως για μαθητές με ειδικές ανάγκες ή εξαιρετικά ταλέντα που απαιτούσαν ευέλικτο πρόγραμμα, σήμερα το εύρος των αιτούντων έχει διευρυνθεί σημαντικά. Η ΟΙΕΛΕ εκτιμά, βάσει προσεγγιστικών δεδομένων, ότι οι αιτήσεις πλησιάζουν τις χίλιες ετησίως, αριθμός που δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε παραδοσιακούς λόγους, όπως λόγοι υγείας ή ειδικές συνθήκες κατοικίας στο εξωτερικό. Αυτή η ποσοτική μεταβολή καθιστά επιτακτική τη διερεύνηση των αιτιών και των συνεπειών.
Το πλαίσιο του COVID-19 και οι επιπτώσεις του
Η πανδημία του COVID-19 και η επιβεβλημένη τηλεκπαίδευση ανέδειξαν τόσο τις δυνατότητες όσο και τις παθογένειες του εξ αποστάσεως τρόπου μάθησης. Είναι πιθανόν ότι η εξοικείωση με την εκπαίδευση εκτός των σχολικών τάξεων, σε συνδυασμό με την επιθυμία αποφυγής του σχολικού περιβάλλοντος για διάφορους λόγους, οδήγησε ένα τμήμα γονέων προς την επιλογή του homeschooling. Ωστόσο, η άνιση πρόσβαση σε πόρους και η διαφορετική ποιότητα της παρεχόμενης κατ’ οίκον εκπαίδευσης μπορεί να δημιουργήσει νέες ανισότητες.
Διαφάνεια και ισονομία στην αξιολόγηση
Η βασική ανησυχία επικεντρώνεται στο ζήτημα της διαφάνειας και της αξιοπιστίας των διαδικασιών αξιολόγησης αυτών των μαθητών. Η κατ’ οίκον διδασκαλία, αν και θεσμοθετημένη, απαιτεί αυστηρό πλαίσιο ελέγχου για να διασφαλιστεί ότι οι μαθητές αποκτούν το ίδιο επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων με τους συμμαθητές τους που φοιτούν σε συμβατικά σχολεία. Ειδικότερα, τίθενται ερωτήματα σχετικά με:
- Τον τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων.
- Την αντικειμενικότητα των εξεταστών.
- Την εγκυρότητα των πιστοποιητικών σπουδών.
Η απουσία ενός ενιαίου, διαφανούς και αδιάβλητου συστήματος μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνικές αδικίες και να υπονομεύσει την αξία του ελληνικού απολυτηρίου. Η δυνατότητα, για παράδειγμα, να «παρέχονται» τίτλοι σπουδών χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση, θα αποτελούσε πλήγμα για την ισονομία και την εμπιστοσύνη στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις
Η αύξηση του homeschooling, πέρα από τα εκπαιδευτικά ζητήματα, έχει και ευρύτερες κοινωνικές προεκτάσεις. Εάν η επιλογή αυτή γίνεται για λόγους που δεν συνάδουν με το πνεύμα της δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης – όπως η αποφυγή της σχολικής πειθαρχίας ή η δυσκολία προσαρμογής – τότε αναδεικνύονται ζητήματα κοινωνικοποίησης των μαθητών και της ικανότητάς τους να λειτουργούν σε ένα συλλογικό περιβάλλον. Από πολιτικής πλευράς, είναι επιτακτική η ανάγκη για αναθεώρηση και ενίσχυση του νομικού και θεσμικού πλαισίου που διέπει την κατ’ οίκον διδασκαλία. Η επίλυση αυτών των ζητημάτων απαιτεί ψύχραιμη και εμπεριστατωμένη προσέγγιση από την πολιτεία, με στόχο την προστασία του συμφέροντος των μαθητών και τη διασφάλιση ενός δίκαιου και αποτελεσματικού εκπαιδευτικού συστήματος για όλους.