Εισαγωγή: Η αναδυόμενη τάση της κατ’ οίκον διδασκαλίας

Η εκπαιδευτική πραγματικότητα στην Ελλάδα εξελίσσεται με τρόπους που απαιτούν συνεχή παρακολούθηση και ανάλυση. Ένα φαινόμενο που έχει προσλάβει ιδιαίτερες διαστάσεις μετά την περίοδο της πανδημίας COVID-19 είναι η αύξηση των αιτήσεων για κατ’ οίκον διδασκαλία (homeschooling), ιδίως από μαθητές που είναι εγγεγραμμένοι σε ιδιωτικά σχολεία. Δεδομένα που περιήλθαν σε γνώση φορέων της εκπαιδευτικής κοινότητας, όπως η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ), υποδηλώνουν μία αξιοσημείωτη αύξηση αυτών των αιτήσεων.

Το μέγεθος του φαινομένου

Ενώ παλαιότερα οι περιπτώσεις κατ’ οίκον διδασκαλίας ήταν περιορισμένες, η ΟΙΕΛΕ αναφέρει ότι οι ετήσιες αιτήσεις πλησιάζουν πλέον σε αριθμό εκείνον που συνολικά εγγράφονταν πριν την πανδημία. Η τάση αυτή εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη φύση και τους λόγους αυτής της μεταβολής. Είναι επιτακτική η ανάγκη για διεξοδική εξέταση των αιτιών που οδηγούν σε αυτή την επιλογή, καθώς και των πιθανών επιπτώσεών της στη διαφάνεια και την ισονομία του εκπαιδευτικού συστήματος.

Αιτίες και προβληματισμοί

Οι πιθανοί λόγοι για την αύξηση της κατ’ οίκον διδασκαλίας ποικίλλουν. Ενδέχεται να συνδέονται με:

• Την επιθυμία για εξατομικευμένη προσέγγιση μάθησης.
• Την αναζήτηση ευελιξίας στο πρόγραμμα σπουδών.
• Τις ανησυχίες για την υγεία των μαθητών σε περιόδους κρίσης.
• Προβληματισμούς για ενδεχόμενες στρεβλώσεις στην εφαρμογή των κανονισμών.

Ωστόσο, η ραγδαία αύξηση και –σύμφωνα με πληροφορίες– η ετερογενής προέλευση των αιτήσεων για κατ’ οίκον διδασκαλία από ιδιωτικά σχολεία, επιβάλλει εγρήγορση. Το πλαίσιο λειτουργίας της κατ’ οίκον διδασκαλίας στην Ελλάδα, αν και υφίσταται, χρήζει συνεχούς αξιολόγησης και προσαρμογής ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα, η ακεραιότητα και η ισοτιμία των παρεχόμενων ευκαιριών μάθησης.

Διαφάνεια και ισονομία: Οι κεντρικοί άξονες

Η αρχή της εκπαιδευτικής ισονομίας απαιτεί ότι όλοι οι μαθητές έχουν πρόσβαση σε ισότιμες ευκαιρίες μάθησης και αξιολόγησης. Η κατ’ οίκον διδασκαλία, αν δεν εποπτεύεται επαρκώς, ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες άνισης αντιμετώπισης και να θέσει εν αμφιβόλω τη διαφάνεια των διαδικασιών. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι:

• Οι διαδικασίες έγκρισης είναι σαφείς και αντικειμενικές.
• Οι μαθητές που ακολουθούν την κατ’ οίκον διδασκαλία λαμβάνουν εκπαίδευση αντάξια των σχολικών προγραμμάτων.
• Η αξιολόγηση των μαθητών αυτών είναι αδιάβλητη και συγκρίσιμη με εκείνη των μαθητών των σχολείων.

Επίλογος: Ανάγκη για συστηματική προσέγγιση

Η κατάσταση αυτή απαιτεί την προσοχή των αρμόδιων φορέων και του νομοθέτη. Είναι κρίσιμο να υπάρξει ένας ενδελεχής διάλογος και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, αναθεώρηση του πλαισίου της κατ’ οίκον διδασκαλίας, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια, η ποιότητα και το δικαίωμα όλων των παιδιών σε ισότιμη και αξιόπιστη εκπαίδευση. Η πρόκληση έγκειται στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της ευελιξίας που προσφέρει αυτή η μορφή εκπαίδευσης και της διασφάλισης των αρχών της δημόσιας λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος.