Τα επεισόδια μεταφοράς σκόνης από τη Βόρεια Αφρική προς τη Μεσόγειο έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, επηρεάζοντας την ποιότητα του αέρα και την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων. Η λεγόμενη «Αφρικανική σκόνη» αποτελείται από λεπτά σωματίδια, μέταλλα, μικροοργανισμούς και αλλεργιογόνες ουσίες, που μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπτώσεις στο αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα. Ωστόσο, ένας τομέας που συχνά παραβλέπεται είναι η επίδραση αυτής της σκόνης στα μάτια.
Σύνθεση και χαρακτηριστικά της Αφρικανικής σκόνης
Η σκόνη Σαχάρας περιέχει:
- PM10 και PM2.5, δηλαδή σωματίδια που μπορούν να ερεθίσουν τις επιφάνειες των ματιών.
- Μέταλλα όπως σίδηρο, πυρίτιο, τιτάνιο.
- Γύρεις και αλλεργιογόνα.
- Μικροοργανισμούς (βακτήρια και μύκητες), που μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις.
Το μικρό μέγεθος των σωματιδίων επιτρέπει την προσκόλλησή τους στον κερατοειδή και τον επιπεφυκότα, προκαλώντας ερεθισμό και φλεγμονή.
Πώς επηρεάζει τα μάτια
- Ερεθισμός και φλεγμονή του επιπεφυκότα: Τα σωματίδια της σκόνης προκαλούν:
- κοκκίνισμα
- ξηρότητα
- αίσθημα καύσου
- δακρύρροια
- φωτοφοβία
Ασθενείς με ξηροφθαλμία ή χρόνια βλεφαρίτιδα εμφανίζουν επιδείνωση των συμπτωμάτων κατά τις ημέρες υψηλού φορτίου σκόνης.
- Επιδείνωση αλλεργικής επιπεφυκίτιδας
Η σκόνη μεταφέρει γύρεις και αλλεργιογόνα που επιδεινώνουν:
- αλλεργικές αντιδράσεις
- οίδημα βλεφάρων
- κνησμό
Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα παιδιά και όσοι έχουν ιστορικό ατοπίας.
- Βλάβες στον κερατοειδή
Τα αιωρούμενα σωματίδια μπορεί να προκαλέσουν:
- μικροεκδορές κερατοειδούς
- αύξηση του κινδύνου μολύνσεων
- επιδείνωση συνδρόμου ξηροφθαλμίας
Ο κερατοειδής χάνει την προστατευτική στιβάδα δακρύων, με αποτέλεσμα να γίνεται πιο ευάλωτος.
4. Κίνδυνος μικροβιακών λοιμώξεων
Λόγω των μικροοργανισμών που μεταφέρονται με τη σκόνη, αυξάνεται ο κίνδυνος:
- βακτηριακής επιπεφυκίτιδας
- κερατίτιδας
- έξαρσης σε χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα
Εκτεθειμένοι είναι ιδιαίτερα οι χρήστες φακών επαφής.
- Αύξηση της ξηροφθαλμίας
Τα αιωρούμενα σωματίδια και η χαμηλή ποιότητα αέρα επηρεάζουν τις μεμβράνες των δακρύων προκαλώντας γρήγορη εξάτμιση και αίσθημα ξηρότητας.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
- Άτομα με ξηροφθαλμία ή χρόνια βλεφαρίτιδα
- Χρήστες φακών επαφής
- Άτομα με αλλεργική επιπεφυκίτιδα
- Παιδιά και ηλικιωμένοι
- Άτομα που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους
Πρόληψη και προστασία
- Περιορισμός έκθεσης: Αποφύγετε δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους τις ημέρες με υψηλό δείκτη σκόνης.
- Κλείστε παράθυρα και χρησιμοποιήστε κλιματισμό με φίλτρα.
- Συχνός καθαρισμός βλεφάρων: Η καθημερινή υγιεινή των βλεφάρων βοηθά στη μείωση φλεγμονών και αφαιρεί μικροσωματίδια: Eιδικά σκευάσματα καθαρισμού αφρού, αποστειρωμένα μαντηλάκια βλεφάρων, τεχνητά δάκρυα, ανακουφίζουν και προστατεύουν τον κερατοειδή.
- Αντιισταμινικές σταγόνες: Για αλλεργικά συμπτώματα, πάντα με οδηγία οφθαλμιάτρου.
- 5. Αποφυγή χρήσης φακών επαφής, ιδίως σε ημέρες με υψηλά αιωρούμενα σωματίδια.
- Προστατευτικά γυαλιά σε υπαίθριες εργασίες ή αθλήματα.
Συμπέρασμα
Η Αφρικανική σκόνη αποτελεί σοβαρό περιβαλλοντικό παράγοντα που επηρεάζει άμεσα την υγεία των ματιών. Οι ερεθισμοί, οι φλεγμονές και οι αλλεργικές αντιδράσεις είναι ιδιαίτερα συχνές, ενώ οι χρήστες φακών επαφής και τα άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις είναι ακόμη πιο ευάλωτοι. Με σωστή πρόληψη, καθημερινή υγιεινή των βλεφάρων και συμβουλή ειδικού, μπορούμε να περιορίσουμε σημαντικά τις αρνητικές συνέπειες στην όραση.
Βασίλης Παπαδόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Κυνηγών 16, Νέα Κηφισιά
6946738344 , 2102011933
www.blefaritis.gr