Το αδιέξοδο των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, διά του Κοινοβουλίου της, σηματοδοτεί εκ νέου την παγιωμένη δυστοκία στις σχέσεις με την Τουρκία. Οι προσδοκίες για επαναπροσέγγιση και ευθυγράμμιση της Άγκυρας με τις ευρωπαϊκές αρχές έχουν εξανεμιστεί, καθώς η δεκαετής αναμονή για «καλά νέα» έχει δώσει τη θέση της στην απογοήτευση. Η επικείμενη ψήφιση έκθεσης στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπογραμμίζει αυτή την πικρή διαπίστωση.

Απουσία βούλησης συμμόρφωσης

Ο εισηγητής της εν λόγω έκθεσης, μία προσωπικότητα με βαθιά γνώση των διπλωματικών και πολιτικών διαδρόμων, τόνισε με έμφαση την «απόλυτη έλλειψη βούλησης» εκ μέρους της τουρκικής πλευράς να συμμορφωθεί με τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αρχές. Αυτή η διαπίστωση δεν αποτελεί απλή παρατήρηση, αλλά καταληκτικό συμπέρασμα μιας μακράς περιόδου διαλόγου και αξιολογήσεων.

• Η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παραμένει σταθερή.
• Το κράτος δικαίου υποχωρεί, με τις ανεξάρτητες θεσμικές λειτουργίες να αμφισβητούνται.
• Οι αρχές της δημοκρατίας και της ελευθερίας του λόγου περιορίζονται.

Μια μη αναστρέψιμη κατάσταση;

Η στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ως θεσμού που αντικατοπτρίζει τις πολιτικές και κοινωνικές τάσεις των κρατών μελών, είναι απολύτως σαφής: υπό τις σημερινές συνθήκες, η Τουρκία δεν μπορεί να επανέλθει στην ενταξιακή της πορεία. Αυτή η δήλωση δεν είναι απλώς ρητορική. Αποτελεί στρατηγική τοποθέτηση που καθορίζει το πλαίσιο των μελλοντικών σχέσεων. Η απουσία ενός αξιόπιστου οδικού χάρτη για μεταρρυθμίσεις και η επιμονή σε πολιτικές που αποκλίνουν από το κοινοτικό κεκτημένο, καθιστούν την επαναφορά της ενταξιακής διαδικασίας μία εξαιρετικά απομακρυσμένη πιθανότητα.

Συνέπειες και προοπτικές

Οι συνέπειες αυτής της εξέλιξης είναι πολλαπλές και αφορούν τόσο την Τουρκία όσο και την ευρύτερη γεωπολιτική σταθερότητα. Η διαμορφούμενη απόσταση επιβεβαιώνει την αδυναμία οικοδόμησης μιας σχέσης βασισμένης σε κοινές αξίες, οδηγώντας σε ένα μοντέλο περιορισμένης συνεργασίας, όπου η καχυποψία και η διπλωματική ψυχρότητα κυριαρχούν. Η Ευρώπη καλείται να επανακαθορίσει τη στρατηγική της έναντι της Άγκυρας, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα αυτά δεδομένα, με γνώμονα την προάσπιση των δικών της συμφερόντων και αρχών.