Η ιστορική ναυμαχία της Λήμνου: Πώς η Ελλάδα κλείδωσε το Αιγαίο το 1913

Η 18η Ιανουαρίου 1913 είναι μια ημερομηνία χαραγμένη με χρυσά γράμματα στην ελληνική ιστορία. Λίγα μίλια ανοιχτά της Λήμνου, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, εκτυλίχθηκε μια ναυμαχία που έμελλε να καθορίσει οριστικά τον έλεγχο του Αιγαίου πελάγους. Αυτή η αναμέτρηση δεν ήταν απλά μια στρατιωτική σύγκρουση· ήταν η τελευταία προσπάθεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να ανατρέψει την ελληνική κυριαρχία στις θάλασσες και να ανοίξει τις κρίσιμες γραμμές ανεφοδιασμού της.

Το διακύβευμα: Δαρδανέλλια και Αιγαίο

Στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, η θαλάσσια υπεροχή ήταν συνώνυμη με τον έλεγχο των Δαρδανελλίων. Όποιος κρατούσε τα Στενά «κλειστά» για τον αντίπαλο, ουσιαστικά κυριαρχούσε στο Αιγαίο. Μετά την ήττα της στη ναυμαχία της Έλλης, ο οθωμανικός στόλος ήταν αποκλεισμένος εντός των Δαρδανελλίων, αντιμετωπίζοντας σοβαρά προβλήματα ανεφοδιασμού και στρατηγικού ελέγχου. Έτσι, η έξοδός του στις 18 Ιανουαρίου ήταν μια πράξη απόγνωσης και ταυτόχρονα μια αποφασιστικής σημασίας προσπάθεια να αναστρέψει την κατάσταση.

Ο ελληνικός θρίαμβος υπό τον Κουντουριώτη

Απέναντι στον οθωμανικό στόλο, βρισκόταν ο ελληνικός στόλος, με ναυαρχίδα το επιβλητικό θωρακισμένο καταδρομικό «Γεώργιος Αβέρωφ». Επικεφαλής του ελληνικού στόλου, ο θρυλικός Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης. Η στρατηγική του ήταν σαφής: δεν θα άφηνε κανένα περιθώριο στον εχθρό να ξεφύγει από τον ελληνικό κλοιό.

Η ναυμαχία της Λήμνου εξελίχθηκε σε μια καθαρή νίκη για την Ελλάδα. Οι Οθωμανοί, μετά από σφοδρή αναμέτρηση, αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν εκ νέου πίσω στα Δαρδανέλλια, όπου και παρέμειναν αποκλεισμένοι για το υπόλοιπο του πολέμου. Αυτή η νίκη δεν ήταν απλώς μια ακόμα επιτυχία· ήταν:

• Η παγίωση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο Πέλαγος.
• Η διασφάλιση του ελέγχου των νησιών του Βορείου Αιγαίου, τα οποία είχαν ήδη περάσει σε ελληνικά χέρια.
• Ένα καθοριστικό πλήγμα στην οθωμανική ναυτική δύναμη και τις φιλοδοξίες της.

Μια νίκη με διαχρονική σημασία

Η ναυμαχία της Λήμνου δεν άλλαξε μόνο την έκβαση του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, αλλά έθεσε τις βάσεις για τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στην περιοχή για τις επόμενες δεκαετίες. Η θάλασσα του Αιγαίου, από πεδίο μάχης, μετατράπηκε σε έναν ελληνικό υδάτινο δρόμο, κρίσιμο για την ασφάλεια και την ανάπτυξη του έθνους.