Το Πρόγραμμα «Εξοικονομώ» και οι νέες προκλήσεις

Η προώθηση της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων αποτελεί πάγιο στόχο της πολιτείας, με το πρόγραμμα «Εξοικονομώ» να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας. Ωστόσο, η εισαγωγή του θεσμού του on-bill financing στο νέο πρόγραμμα, δηλαδή της δυνατότητας των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας να χρηματοδοτούν τις σχετικές εργασίες και να εισπράττουν τις δόσεις μέσω των λογαριασμών ρεύματος, εγείρει σοβαρές ανησυχίες. Επαγγελματικοί φορείς και αναλυτές επισημαίνουν δυνητικούς κινδύνους που ενδέχεται να υπονομεύσουν την ομαλή εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος.

Η φύση του on-bill financing

Ο μηχανισμός του on-bill financing, αν και εκ πρώτης όψεως φιλικός προς τον καταναλωτή, κρύβει πολυπλοκότητες. Η ενσωμάτωση των δόσεων αποπληρωμής στο λογαριασμό ρεύματος μπορεί να απλοποιεί τη διαδικασία είσπραξης για τους παρόχους, δημιουργεί όμως ένα νέο πλαίσιο σχέσεων και υποχρεώσεων. Η συγκεκριμένη μέθοδος χρηματοδότησης, δοκιμασμένη σε άλλες αγορές με μικτά αποτελέσματα, απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των ιδιαιτεροτήτων της ελληνικής αγοράς ενέργειας και των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών.

Κρίσιμες ενστάσεις από τον επαγγελματικό κόσμο

Οι επαγγελματίες του κλάδου, έχοντας εικοσαετή εμπειρία από την εφαρμογή αντίστοιχων προγραμμάτων, διατυπώνουν βασικές ενστάσεις:

• Αυξημένο κόστος για τον πολίτη: Υπάρχει ο κίνδυνος οι πάροχοι να επιβάλλουν υψηλότερα επιτόκια ή προμήθειες, αντισταθμίζοντας τον κίνδυνο είσπραξης, γεγονός που θα επιβαρύνει οικονομικά τους δικαιούχους.
• Διαφάνεια και ανταγωνισμός: Ενδέχεται να υπάρξει έλλειψη διαφάνειας ως προς το πραγματικό κόστος της χρηματοδότησης, ενώ η δεσμευτική σχέση με τον πάροχο μπορεί να περιορίσει τον ανταγωνισμό στην αγορά ενεργειακών υπηρεσιών.
• Διαχείριση αστοχιών: Σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής, η αποσύνδεση από την ηλεκτροδότηση, ως έσχατο μέτρο, αποκτά νέα διάσταση, μετατρέποντας μια οφειλή για ενεργειακή αναβάθμιση σε κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού. Πρέπει να εξεταστούν οι επιπτώσεις στην ευάλωτη κατηγορία νοικοκυριών.
• Διοικητικό βάρος και γραφειοκρατία: Η πρόσθετη πολυπλοκότητα στη διαχείριση και την παρακολούθηση των χρηματοδοτήσεων μπορεί να δημιουργήσει νέα γραφειοκρατικά εμπόδια, καθυστερώντας την υλοποίηση των έργων.

Πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις

Η επιτυχία του προγράμματος «Εξοικονομώ» δεν αφορά μόνο την οικονομία, αλλά έχει και ισχυρές κοινωνικές προεκτάσεις. Η ενεργειακή φτώχεια παραμένει ένα σημαντικό πρόβλημα, και η προσβασιμότητα σε αποτελεσματικές λύσεις ενεργειακής αναβάθμισης είναι εν γένει ζητούμενο. Η επιλογή του on-bill financing, χωρίς τις απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας, μπορεί να μετατρέψει ένα θετικό μέτρο σε πηγή πρόσθετων επιβαρύνσεων για τους πολίτες, ακυρώνοντας εν μέρει τον αρχικό του σκοπό. Η πολιτεία καλείται να εξετάσει ενδελεχώς τις επισημάνσεις των επαγγελματικών φορέων και να προσαρμόσει το πλαίσιο, διασφαλίζοντας την κοινωνική δικαιοσύνη και την απρόσκοπτη υλοποίηση των στόχων του προγράμματος.