Ο κόσμος της επιστημονικής φαντασίας φαίνεται να γίνεται ολοένα και περισσότερο μέρος της καθημερινότητάς μας, καθώς η τεχνολογία, και κυρίως η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), σημειώνει αλματώδη πρόοδο. Ό,τι κάποτε θεωρούνταν σενάρια βγαλμένα από ταινίες ή βιβλία, όπως η δημιουργία ψηφιακών ολογραμμάτων αγαπημένων προσώπων, πλέον καθίσταται εφικτό.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη και το Όνειρο της «Αθανασίας»
Η ιδέα της διατήρησης της παρουσίας ενός αγαπημένου προσώπου μετά τον θάνατό του δεν είναι νέα, αλλά η ΑΙ την φέρνει σε μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Θυμίζει επεισόδια της δημοφιλούς σειράς Black Mirror, όπου η τεχνολογία προσφέρει τρόπους να «συνδεθούμε» ξανά με τους αποθανόντες, συχνά με απρόβλεπτες συνέπειες. Το 2020, ο Κάνιε Γουέστ είχε κάνει δώρο στην Κιμ Καρντάσιαν ένα ολόγραμμα του εκλιπόντος πατέρα της, μια κίνηση που είχε ήδη προκαλέσει συζητήσεις για τα όρια της τεχνολογικής παρέμβασης στο πένθος και την απώλεια.
Η Εφαρμογή 2Wai που Προκαλεί Θύελλα Αντιδράσεων
Τώρα, η startup 2Wai με έδρα το Λος Άντζελες προχωρά ένα βήμα παραπέρα, παρουσιάζοντας μια εφαρμογή που επιτρέπει στους χρήστες να δημιουργούν διαδραστικά ψηφιακά avatars συγγενών που έχουν φύγει από τη ζωή. Χρησιμοποιώντας δεδομένα όπως φωνητικά αρχεία, φωτογραφίες και κείμενα, η τεχνητή νοημοσύνη είναι σε θέση να αναπαράγει την προσωπικότητα, τη φωνή και ακόμη και τους τρόπους συμπεριφοράς του αποθανόντος, προσφέροντας μια εμπειρία «επικοινωνίας» που προκαλεί έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις παγκοσμίως. Η παρουσίαση της εφαρμογής έγινε viral, διχάζοντας την κοινή γνώμη.
Ηθικά Διλήμματα και Ψυχολογικές Προεκτάσεις
Η δυνατότητα να «ξαναζωντανέψεις» ψηφιακά ένα αγαπημένο πρόσωπο εγείρει πληθώρα ηθικών και ψυχολογικών ερωτημάτων. Πού βρίσκονται τα όρια του πένθους και της αποδοχής; Μπορεί μια τέτοια εφαρμογή να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της απώλειας ή αντίθετα, να παρατείνει τεχνητά τη διαδικασία του πένθους και να εμποδίσει την τελική συμφιλίωση με τον θάνατο; Ζητήματα όπως η ιδιωτικότητα του αποθανόντος, η χρήση των προσωπικών του δεδομένων μετά τον θάνατο, και ο κίνδυνος εκμετάλλευσης της ευαλωτότητας των πενθούντων, τίθενται επί τάπητος.
Επιπλέον, ανακύπτουν ερωτήματα σχετικά με την αυθεντικότητα αυτής της «επικοινωνίας». Πρόκειται για πραγματική σύνδεση ή για μια ψηφιακή ψευδαίσθηση που ενδεχομένως να παραμορφώνει τη μνήμη του ατόμου;
Το Μέλλον της Μνήμης στην Ψηφιακή Εποχή
Καθώς η τεχνολογική εξέλιξη συνεχίζεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, είναι επιτακτική ανάγκη να ανοίξει ένας ευρύς διάλογος σχετικά με τις συνέπειες αυτών των καινοτομιών. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο που θυμόμαστε, θρηνούμε και διατηρούμε τη μνήμη των αγαπημένων μας. Το ζητούμενο είναι να βρεθεί η χρυσή τομή μεταξύ της αξιοποίησης της τεχνολογίας για παρηγοριά και της διαφύλαξης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της υγιούς αντιμετώπισης της απώλειας. Η περίπτωση της 2Wai αποτελεί απλώς την αρχή ενός πολύπλοκου κεφαλαίου για την ανθρωπότητα.