17 Ιανουαρίου 1824: Η σκοτεινή σελίδα της Ελληνικής Επανάστασης

Η 17η Ιανουαρίου 1824 σηματοδοτεί μια κρίσιμη και σκοτεινή στιγμή στην ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης. Ενώ ο Αγώνας για την ανεξαρτησία κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μαινόταν, στο εσωτερικό των επαναστατημένων Ελλήνων ξέσπασε μια βαθιά πολιτική κρίση, οδηγώντας τη χώρα στα πρόθυρα ενός εμφυλίου πολέμου. Μια αδιανόητη κατάσταση για ένα έθνος που μόλις διαμόρφωνε την κρατική του υπόσταση, δημιουργώντας δύο παράλληλες κυβερνήσεις και διχάζοντας τον αγωνιζόμενο λαό.

Η διχαστική πραγματικότητα: Δύο κέντρα εξουσίας

Η κρίση εκδηλώθηκε με τη δημιουργία δύο ανταγωνιστικών κέντρων εξουσίας, το καθένα με τη δική του εκτελεστική αρχή και την υποστήριξη διαφορετικών ομάδων:

• Το Εκτελεστικό της Τρίπολης: Με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, αυτή η κυβέρνηση είχε την κύρια στήριξη των Πελοποννήσιων προκρίτων και οπλαρχηγών. Η Τρίπολη, ως συμβολική πρωτεύουσα της Επανάστασης, αποτέλεσε το επίκεντρο αυτού του σχηματισμού.
• Το «ανταγωνιστικό» Εκτελεστικό του Κρανιδίου: Επικεφαλής του ήταν ο Γεώργιος Κουντουριώτης. Η κυβέρνηση αυτή αντλούσε τη δύναμή της κυρίως από τους νησιώτες και τους Ρουμελιώτες. Ακόμη και εντός της Πελοποννήσου, βρήκε ισχυρούς συμμάχους, όπως οι Ανδρέας Λόντος και Θεόδωρος Ζαΐμης.

Αυτή η «διπλή εξουσία» δεν ήταν απλώς ένα ζήτημα διοικητικού χάους. Ήταν το ξεκάθαρο προοίμιο μιας αδυσώπητης σύγκρουσης μεταξύ Ελλήνων, με την Πελοπόννησο να γίνεται το κύριο πεδίο αντιπαράθεσης.

Οι ρίζες της ρήξης: Προϋπάρχουσες εντάσεις

Οι εντάσεις δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά. Είχαν ωριμάσει εδώ και καιρό, με τις πολιτικές διεργασίες του 1823 να αποτυγχάνουν να γεφυρώσουν τις βαθιές αντιθέσεις. Αντιθέτως, η προσπάθεια ενίσχυσης της κεντρικής διοίκησης απλώς συγκέντρωνε και όξυνε τις διαφωνίες, καθιστώντας τις ακόμα πιο επικίνδυνες. Οι διαμάχες για την εξουσία, την κατανομή των πόρων, και τις πολιτικές κατευθύνσεις, υπονόμευαν την ενότητα του Αγώνα και προετοίμαζαν το έδαφος για μια εσωτερική σύρραξη. Το γεγονός αυτό αποτελεί μια θλιβερή υπενθύμιση ότι ακόμη και στις μεγαλύτερες στιγμές του, ο απελευθερωτικός αγώνας δεν ξέφυγε από τις εσωτερικές διαμάχες που συχνά χαρακτήριζαν την ελληνική ιστορία.